Mycoplasma pneumoniae

Mycoplasma pneumoniae zaliczana jest do drobnoustrojów patogennych. Do zakażenia tą mykoplazmą może dojść drogą kropelkową, pyłową oraz przez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną. Miejscami podwyższonego ryzyka są miejsca dużych zbiorowisk ludzkich, przede wszystkim szkoły, internaty, akademiki czy grono rodzinne. Choroba zazwyczaj nachodzi falowo – trwa nawet przez okres kilku miesięcy, a odnawia się w okresie około 4-5 lat.

Co ważne, Mycoplasma pneumoniae po wniknięciu do organizmu umiejscawiają się w okolicach komórek rzęskowych nabłonka dróg oddechowych, skąd mogą swobodnie przenikać do wnętrza organizmu. Choroba rozwija się głównie u osób z osłabionym układem immunologicznym – jej wylęg trwa około 2-3 tygodni, w trakcie których zajmuje kolejne narządy wewnętrzne. Co prawda mykoplazmoza atakuje zazwyczaj górne drogi oddechowe, zdarzają się jednak również przypadki ciężkie i może dojść nawet do stanu zapalnego tchawicy, oskrzeli i płuc. Nieleczona lub leczona źle, mykoplazmoza (której przyczyną jest Mycoplasma pneumoniae) może doprowadzić do takich powikłań, jak problemy z układem nerwowym, sercowym, stawami czy trzustką.

Zarażenie się Mycoplasma pneumoniae i rozwój stanu chorobowego u dzieci zazwyczaj daje następujące objawy: uporczywy, suchy kaszel, podwyższona temperatura ciała (może dochodzić nawet do 39 stopni), bóle głowy i bóle w klatce piersiowej.

Warto pamiętać, że wystąpienie kłopotów z układem oddechowym nie muszą być jedynymi symptomami zarażenia Mycoplasma pneuomoniae. Drobnoustrój ten może bowiem równocześnie zaatakować także inne narządy, np. skórę, kości czy nerki. Wystąpić mogą przy tym takie objawy, jak wysypka i pokrzywka, zapalenie stawów czy nerek.

U osoby dorosłej objawy są podobne – również pojawia się suchy i uporczywy kaszel, który z biegiem czasu zmienia się na mokry. Towarzyszy mu zazwyczaj odkrztuszanie wydzieliny śluzowo-ropnej. Dodatkowo, chory może odczuwać osłabienie organizmu, zmęczenie potęgujące się przy wysiłku fizycznym, podwyższenie temperatury ciała oraz bóle mięśni i stawów. W przypadku mykoplazmowego zapalenia płuc pojawić się mogą również zmiany na skórze i błonie śluzowej (np. wrzodziejące zapalenie jamy ustnej czy zapalenia spojówek). Ostry stan chorobowy może trwać nawet do dwóch tygodni, po czym następuje u chorego wyraźna poprawa stanu zdrowia. Nie oznacza to jednak, że Mycoplasma pneumoniae zniknął – zwykle przechodzi on bowiem w stan utajenia, w którym może trwać przez kilkadziesiąt lat. W tym czasie chore dziecko lub dorosły mogą nieustannie zarażać drobnoustrojem osoby, z którymi mają styczność na co dzień.

Rozpoznanie mykoplazmozy spowodowanej przez Mycoplasma pneumoniae jest trudne, bowiem choroba daje podobne objawy, jak inne jednostki chorobowe (np. grypa). Pierwszą wskazówką, która powinna wywołać stan ostrzegawczy u pacjenta, jest przedłużanie się czasu trwania objawów powyższych objawów chorobowych. Chorobę potwierdzić może pojawienie się w klatce piersiowej zmian radiologicznych, doskonale widocznych na kliszy rentgenowskiej z badania radiologicznego. Jednakże nie jest to badanie, które może w 100% potwierdzić chorobę. Jest ono zawodne tym bardziej, że u części chorych nie dochodzi do zajęcia płuc, w związku z tym zmiany w ich wyglądzie nie są widoczne.

Poza badaniem radiologicznym, dużo bardziej skuteczniejszymi są: badania IgM, które wykonuje się na materiale surowiczym pobranym od pacjenta (najczęściej jest to krew pobrana na skrzep); w materiale tym poszukuje się śladów DNA Mycoplasma pneumoniae oraz jej przeciwciał i bada się ich stężenie; teksty PCR – na podstawie materiału pobieranego przez chorego (mocz bądź krew) lekarz stwierdza, czy występują w nim jakiekolwiek ślady DNA Mycoplasma pneumoniae.

W przypadku chorób wywoływanych przez Mycoplasma pneumoniae leczenie polega na podawaniu choremu antybiotyków i chemioterapeutyków o działaniu bakteriobójczym. Do najskuteczniejszych środków farmakologicznych, pomocnych w zwalczaniu Mycoplasma pneumoniae, zalicza się:

– makrolidy – są to antybiotyki, które mają silne działanie przeciwbakteryjne; najczęściej lekarze zalecają chorym przyjmowanie – erytromycyny i azytromycyny – hamują one biosyntezę białek, z których zbudowany jest drobnoustrój, dzięki czemu nie pozwalają mu się rozmnażać. Z ograniczoną liczbą pasożytów w organizmie system immunologiczny człowiek jest w stanie sobie poradzić samodzielnie;

– tetracykliny – również są lekami przeciwbakteryjnymi, a do najbardziej rozpoznawalnego leku zaliczanego do tej rodziny należy doksycyklina, która wykazuje podobnie działanie jak makrolidy;

– fluorochinolony – są to leki powszechnie stosowane przy zwalczaniu chorób zakaźnych, wywołanych przez bakterię;

– fusafunginę.

U dzieci lekarze zalecają stosowanie leków makrolidowych, z kolei u pacjentów domorosłych lekarz dobiera specyfik indywidualnie dostosowany do potrzeb pacjenta. Antybiotykoterapia trwa zazwyczaj około 10-14 dni – stosunkowo długi okres leczenia ma zagwarantować rzadkie nawroty niedoleczonej choroby.

Nieleczona mykoplazmoza może doprowadzić do poważnych, zdrowotnych powikłań. U dzieci mogą pojawić się zapalenie ucha środkowego, a u dorosłych – zapalenia zatok. Zdarza się również, że u pacjentów mogą rozwinąć się inne choroby, takie jak niedokrwistość, zapalenia stawów, problemy z prawidłowym działaniem układu zakrzepowo-zatorowego, zaburzenia mózgowe i móżdżkowe czy zaburzenia pracy serca. Mycoplasma pneumoniae jest szczególnie groźna dla kobiet w ciąży – mykoplazmoza może bowiem doprowadzić do szeregu komplikacji, takich jak przedwczesny porób czy poronienia. U noworodków zakażenie się tym drobnoustrojem często prowadzi do problemów z układem oddechowym i układem krążenia, pojawić się mogą również zmiany w wyglądzie i pracy narządów wewnętrznych.